finance


+ صندوقهای سرمایه گذاری مشاع

صندوقهای سرمایه گذاری مشاع

برگرفته از مقاله

دکتر ابوالفضل شهرآبادی  (عضو هیات علمی دانشگاه آزاد زنجان )

www. Shahrabadi.ir

 

ندا بشیری (دانشجوی دکترای اقتصاد بین الملل)

 neda.bashiri.googlepages.com

 


یک صندوق سرمایه گذاری مشترک به طور ساده یک واسطه مالی است که به گروهی از سرمایه گذاران اجازه می دهد که پول هایشان را با هم جمع کرده ، طی مدت  خاصی آن را در موضوعی سرمایه گذاری نمایند. ایده جمع آوری پول به اروپایی ها برمی گردد اروپایی ها در میانه سالهای 1800 شروع به اندوخته کردن پول هایشان با یکدیگر نمودند ، اما اولین صندوق سرمایه گذاری مشاع به سال 1924 تشکیل شد. هنگامی که هیات اجرایی صندوق سرمایه گذاری بوستون در این سال به گردآوری منابع مالی و آغاز به کار اولین Mutual fund پرداختند ، شاید هیچگاه نمی دانستند در سالهای آینده چه میزان  این صندوق ها فراگیر  و محبوب خواهد شد .

اما اولین صندوق سرمایه گذاری مشترک به طور غیر رسمی با هدف سرمایه گذاری در طرح های سودآور در آمریکا در سال 1893 توسط کارکنان یکی از دانشکده های دانشگاه هاروارد تشکیل شد. اما در آمریکا اولین صندوق سرمایه گذاری رسمی در 21 مارس 1924 متولد شد و تراست سرمایه گذاران ماساچوست (Massachusetts Investors Trust) نامیده شد.

پس از یکسال تراست سرمایه گذاران ماساچوست از 50.000 دلار دارایی اش در سال 1924 به مبلغی معادل 392.000 دلار رسید (در حالی که حدود 200 سهامدار داشت) و این چنین بود که می بینیم امروز در ایالات متحده بیش از 10.000 صندوق سرمایه گذاری مشترک با سرمایه ای بالغ بر 7 تریلیون دلار (با تقریباً 90 میلیون نفر سرمایه گذار فردی) فعالیت می نماید.

مانند بسیاری از بچه ها که پول هایشان را روی هم می گذارند تا آخرین بازی ویدئویی را خریداری کنند، سرمایه گذاران هم در حالت مشابهی از Mutual Funds به عنوان راهی برای دستیابی به سبد بزرگی از سهام بدون اجبار به پرداختن میلیون ها دلار استفاده می کنند.

یک Mutual Funds دارای مدیری است که مسئولیت سرمایه گذاری پولهای جمع آوری شده را بر عهده دارد. هنگامی که فردی در یک صندوق ، سرمایه گذاری می کند سهم (مبلغی) از صندوق را مالک شده و اصطلاحاً سهامدار صندوق (Share holder of the fund) تلقی می گردد.

در تمام دنیا سرمایه گذاری در صندوق ها از بهترین نوع سرمایه گذاری ها محسوب می شود زیرا بسیار ساده است و نیازی به محاسبات سرمایه گذار برای خرید نوع ورقه بهادار ندارد. این صندوق ها همچنین از کارآیی هزینه نیز برخوردارند زیرا سهام و اوراق قرضه موجود در یک پرتفوی بزرگ با هزینه کمتری خریداری می گردد تا اینکه سرمایه گذاران شخصاٌ اقدام به خرید اوراق نمایند (زیرا بسیاری از نقاط دنیا هنگام معاملات بزرگ هزینه های کارگزاری قابل چانه زنی می باشد). اما مهمترین مزیت صندوقهای سرمایه گذاری تنوع (Diversification)  آنهاست.

صندوق های  بازار پول (Money Market Funds)

این صندوقها مکان بسیار خوبی برای قراردادن وجوه سرمایه گذاران است. خواه سرمایه گذاران وجوه خود را برای مواقع اضطراری برای مدت زمان کوتاه کنار گذاشته باشند ،یا به دنبال جایی برای وجوه حاصل از فروش سرمایه گذاری قبلی خود باشند ، سرمایه گذاری در صندوق بازار پول بی شک مکان امنی برای آنها خواهد بود.

چنین نرخ بهره حاصله ای با بازدهی یک CD یا گواهی سپرده (Certificate Of deposit)  برابری می کند. صندوقهای بازار پول از صندوقهای سرمایه گذاری هستند که در اوراق بهادار کوتاه مدت (کمتر از یکسال) مربوط به بدهی منتشره توسط دولت ایالات متحده آمریکا، بانکها ، شرکتهای سهامی و اوراق خزانه داری سرمایه گذاری می کنند. مکانیزم کاری این صندوق ها، سرمایه گذاری در ابزارهای بدهی کوتاه مدت است و به نوع خود نرخ بهره ای را ایجاد می کند که بیشتر از آن چیزی است که بانکها به مانده حساب جاری یا پس انداز مشتریان خود می پردازند.

مهمترین مزیت صندوق های بازار پول نقد شوندگی فوق العاده آنهاست. سرمایه گذار یک صندوق پول به راحتی می تواند با صندوق تسویه کند و دیگر نیازی ندارد مانند CD تا زمان مشخصی گواهی اش را نگهداری نماید یا از بخشی از منافع خود به دلیل تسویه زود هنگام صرف نظر نماید و این یعنی نقدشوندگی در سطح عالی !

این صندوق ها بیمه شده FDIC نیستند. اما در تاریخ صندوق های سرمایه گذاری  بازارپول، چنین صندوق هایی به پایان کار یا ورشکستگی نرسیده اند، در حالی که بسیاری از بانکها چنین سرنوشتی  داشته اند و سرمایه گذاران بسیاری، بیش از صدها هزار دلار متحمل زیان شده اند.

قیمت ثابت هر ورقه آنها 1 دلار است و کسب درآمد آنها تنها تابع نوسانات بازده اوراق موجود در صندوق می باشد. بانکها ترجیح می دهند سما هرگز دوباره صندوق های بازار پول که برای سرمایه گذاران قابل دسترس هستند، چیزی نشنوید. این صندوق ها مزایایی را به شما ارائه می دهند که در یک حساب پس انداز،‌حساب جاری یا حتی حساب و گواهی سپرده سرمایه گذاری نخواهید یافت. مزایایی همچون نقدشوندگی بالا، این صندوق ها درجه نقدشوندگی بالایی دارند، شما به راحتی م یتوانید پول خود را از این سرمایه گذاری خارج کنید؛ در حالی که اگر شما یک حساب سپرده سرمایه گذاری داشتید و زودتر از موعد خواهان دریافت وجه خود می شدید هزینه بسیار بالایی را برای این برداشت پرداخت می کردید.

 ریسک پائین: همانطور که گفتیم صندوقهای بازار پول بیمه FDIC    (Federal deposit insurance corporation) نیستند اما نوع سرمایه گذاری آنها در ابزار اوراق منتشره توسط دولت معمولاً بسیار امن هستند زیرا دولت قادر به بالا بردن مالیاتها برای پرداخت بدهی های خود می باشد. علاوه بر این صندوق های سرمایه گذاری بازار پول از بیمه های متنوعی برای پوشش دارایی های خود استفاده م یکنند. بازده رقابتی نیز از دیگر مزایای صندوق های بازار پول می باشد. حسابهای بانکی برای پرداخت سود باید مدت زمان خاص خود را سپری کنند صندوق های بازار پول بازدهی معادل 4 تا 6 درصد را در سال نصیب صاحبان خود می کنند که با بازدهی سپرده های سرمایه گذاری بانکی (CD) برابری می کند. در هر دو نوع صندوق و حساب سرمایه گذاری سود روزشمار حساب می گردد که این سودها در پایان ماه قابل پرداخت نیست. اما مزیت صندوق در اینجاست که شما هر زمان که بخواهید آن را می فروشید و تا روز فروش سود را روزانه حساب کرده و به شما پرداخت م یکنند برای تعیین زمان فروش نیازی نیست که تا پایان ماه صبر کنید.

لازم به توضیح است که این صندوق ها در ایلات متحده امریکا به صورت وسیعی مورد استفاده قرار می گیرد،‌در حدود 36/2 تریلیون دلار از پول سرمایه گذاران آمریکایی در سال 2007 بر صندوق های بازار پول متمرکز شده بود. مشاوران مالی در کشور آمریکا به مشتریان خود پیشنهاد می کنند که پول هایی را که برای خرید خانه و وسایل نقلیه پس انداز کرده اند را نیز به جای انباشتن در حسابهای بانکی بر صندوق های بازار پول نگهداری نمایند.

صندوق های سرمایه گذاری اوراق قرضه (Bond Funds)

صندوق های سرمایه گذاری اوراق قرضه مخاطره آمیزتر از صندوق های بازار پول می باشند و در بیشتر مواقع کنار سهام در پرتفوی ها قرار می گیرند تا امر متنوع سازی را تکمیل نمایند. یک تقسیم بندی ساده از صندوق های اوراق قرضه بدین صورت است:

(Municipal  Bond Funds) صندوق های اوراق قرضه ایالتی :

که معمولاً این صندوق ها از اوراق قرضه معاف از مالیات که توسط دولتهای حکومتهای محلی منتشر می شود، تشکیل می گردد. مثلاً اوراق قرضه ای که توسط دولت آمریکا منتشر می گردد یا هر یک ایالت ها برای خود منتشر می نمایند. خود این صندوق ها نیز مشمول پرداخت مالیات نمی شوند.

(corporate bond Fund) صندوق های اوراق قرضه شرکتی:

این صندوق ها حاوی اوراق قرضه منتشره توسط  شرکتهای سهامی آمریکایی می باشند و با خرید آنها این شرکتها ملتزم به پرداخت سود اوراق به صندوق ها خواهند شد،‌صمن آنکه از نوسان قیمت اوراق قرضه نیز استفاده خواهند نمود.

(Mortgages backed  securities funds) صندوق های اوراق بهادار با پشتوانه وام های (مسکونی):

در این صندوق ها از اوراق بهاداری استفاده می گردد که به پشتوانه وام های رهنی پرداختی صادر شده است .

لازم به ذکر است که در حال حاضر بخشی از رکود سیستم اقتصادی آمریکا مربوط به این اوراق می باشد که به پشتوانه وام های رهنی پرداختی بابت خرید مسکن به خانوارهای آمریکایی منتشر شده است.

(U.S Government Bond Funds) صندوقهای اوراق قرضه دولتی آمریکا:

این صندوق ها نیز از اوراق صادره خزانه داری یا اوراق قرضه منتشره توسط دولت آمریکا تشکیل شده اند.

نوع دیگری از صندوق های اوراق قرضه توسط تاریخ سررسید دسته بندی می گردند. یعنی زمانی که قرض گیرنده چه بانک، چه شرکت ، دولت یا  شخصی باید مبلغ استقراض خود را بازگرداند. با استفاده از چنین دسته بندی اوراق قرضه را به بلند مدت و کوتاه مدت تقسیم  می کنیم.

صندوق سهام (Stock Funds)

صندوق سرمایه گذاری متشکل از سهام ، معمولاً مخاطره آمیزتر از صندوق اوراق قرضه است. (اگر چه صندوقهای اوراق قرضه خاص بسیار ریسک آلود هستند) و استفاده می گردند تا پول سرمایه گذاران را مشمول رشد نمایند.

صندوقهای بازار پول و اوراق قرضه به طور نمونه بازدهی تنها معادل یک تا دو درصد بالای نرخ تورم ایجاد می کنند در حالی که صندوقهای سهام در همان مدت زمان بازدهی بیشتری به بار می آورند.

در این جا طبقه بندی معمول ترین صندوقهای سهام را می آوریم:

انواع صندوقهای مبتنی بر استراتژی سرمایه گذاری: (Strategy Types)

صندوقهای در حال رشد  : (Growth Funds)این صندوق ها در سهامی سرمایه گذاری  می کنند که اعتقاد دارند بیشترین رشد را در بین شرکتهای مختلف حاضر در بازار شاهد خواهند بود. صندوقهای در حال رشد معمولاً در سودآوری خود متکی بر سودهای تقسیمی نیستند و بیشترین تمرکز آنها برای درآمدزایی، سودهای ناشی از منفعت سرمایه یا در مواقع افزایش قیمت سهام داخل صندوق است. بنابراین این صندوقها بسیار مخاطره آمیز هستند.

 صندوقهای مبتنی ارزش: (Value Funds)

این صندوقها بر سهام شرکتهای بزرگ و متوسط سرمایه گذاری می کنند که خیلی توجه بازار را به خود جلب نکرده اند و معمولاً از نوسان قیمت خاصی برخوردار نیستند. صندوقهای مبتنی بر ارزش به دنبال کسب درآمد از سودهای تقسیمی کمپانی ها هستند.

صندوقهای ترکیبی (Blend Funds):

این صندوقهای ترکیبی از هر دو نوع صندوقهای مبتی بر ارزش و مبتنی بر رشد هستند.

تقسیم بندی صندوقها بر اساس اندازه (By Size) :

large –Cap Funds : این صندوق ها در کمپانی هایی که مبلغ سهام منتشره در ارزش جاری هر سهم بالاست سرمایه گذاری می کنند.

وقتی صحبت از مبلغ بالایی می کنیم، باید متذکر شویم که در آمریکا این مبلغ بالای 9 بیلیون دلار است. این صندوقهای دارای سهام مرغوب "Blue –chip" به افزایش قیمت هم  متوجه هستند و البته بیشتر به سمت سود تقسیمی سهام متمایل می باشند.

Mid-Cap Funds: این صندوق ها بیشتر متشکل از سهام شرکتهای با سایز متوسط   می باشند. ارزش جاری این شرکتها معمولاً بین 1 بیلیون تا 9 بیلیون دلار می باشد.

Small- Cap Funds : این صندوق ها در شرکتهای در حال ظهور در بازار سرمایه گذاری   می کنند. ارزش بازار این شرکتها کمتر از 1 بیلیون دلار است. این شرکتها برای کسب درآمد متکی به رشد قیمت سهام هستند  و کمتر به سود سهام تقسیمی توجه دارند.

Index Funds

این صندوقها سعی می کنند تا از یک شاخص انتخابی تقلید نمایند. مثالهایی از این صندوق ها شامل SSP500 ،  نزدک و راسل 2000 است. شاخص نشان دهنده روندی از سهام انتخابی است تا حرکت بخش خاصی از بازار را نمایان سازد. صندوق های شاخص در واقع رویکردی به سرمایه گذاری بدون دستکاری (Hand off) است. مدیران این صندوق ها سعی نمی کنند تا سهام داغ بازار را پیدا کنند. در عوض مدیر صندوق ها تنها سعی در خرید و نگهداری سهامی در صندوق می نمایند، که منطبق با شاخص انتخابی باشد، یعنی سهامی که حرکت آنها در شاخص انتخابی لحاظ می گردد را برای صندوق خریداری می نمایند. نتیجه این است که این صندوقها بسیار Cost-efficient  هستند. یعنی هزینه های عملیاتی آنها بسیار پائین است.

صندوق های بین المللی:

صندوق های جهانی :(Global Funds) این صندوق ها هم در سهام شرکتهای امریکایی و هم در سهام بین المللی سرمایه گذاری می کنند.

صندوق های خارجی (Foreign Funds) : این صندوق ها به طور عمده متشکل از سهام شرکتهای خارج از ایالات متحده هستند.

صندوق های کشور خاص (Country Specific Funds): این صندوق ها بر روی سهام شرکتهای مستقر یک کشور یا منطقه خاص از جهان تمرکز می کنند.

صندوق های بازارهای در حال ظهور  (Emerging Market Funds)  : این صندوق ها حاوی سهام منتشره شرکتهای مستقر در کشورهای کوچک در حال توسعه بوده و بسیار مخاطره آمیز می باشند.

صندوق های بخشی (Sector Funds):

این صندوق ها سرمایه گذاری در یک صنعت مشخص یا بخش خاصی از بازار را پیشنهاد  می کنند. نمونه هایی از این بخشها شامل صنعت اتومبیل، تکنولوژی، حمل و نقل هوایی و بیوتکنولوژی می باشد. صندوق های بخشی ، از صندوقهای دیگر تنوع کمتری دارند اما در یک صنعت خاص بسیار متنوع هستند. صندوق های شاخص هزینه کمتری دارند.

صندوقهای شاخص با تعداد کمتری از کارکنان اداره می شود. کامپیوترها بخش اعظم کا را انجام می دهند، بنابراین نیازی برای بکارگیری مدیران صندوق و آنالیزهای گوناگون که اصولاً هزینه بر نیز می باشند، ندارند. به طور کلی هزینه میدیرت و اداره صندوقهای شاخص حدود 18/0 درصد است ، در حالی که این نرخ در سایر صندوق ها به حدود 3 درصد می رسد.

 مزیت دیگر صندوق های شاخص Tax-efficient بودن آنهاست. مطابق قانون سایر صندوق های سرمایه گذاری در صورت ایجاد منفعت سرمایه (Capital gain) مکلف به پرداخت مالیات هستند (بدیهی است در صورت عدم وجود منفعت سرمایه و ایجاد زیان  یا (Capital Punishment)  مالیاتی نیز وجود نخواهد داشت)، وجود معافیت مالیاتی از بهترین مزیتهای  صندوقهای شاخص می باشد.

نویسنده : ذبیح اله خانی ; ساعت ۱۱:٥٩ ‎ب.ظ ; جمعه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۸
comment نظرات () لینک